De herdenkingstafel voor jongeren dóór jongeren ingericht bij het noemen van de weggevoerde joodse kinderen uit het Joods Weeshuis (Foto: pr).

Hella de Jonge vertelt verhaal van binnenuit in Hooglandse Kerk
Laatste update: 5 mei 2017 om 11:31

LEIDEN - De namen van Joodse kinderen die uit Leiden zijn weggevoerd en niet zijn teruggekeerd, zullen zondagavond 7 mei klinken in de Hooglandse Kerk.

Er is muziek, een moment van stilte. En er zijn persoonlijke verhalen. Leiden herdenkt de Jodenvervolging al jaren op deze manier. "Het is nog steeds niet uit de tijd", zegt Ad Alblas.

"Wat betekent het wanneer je, zoals mijn Joodse ouders, de doden nooit hebt kunnen begraven?" Die vraag inspireerde Hella de Jonge bij de 4 mei-voordracht die zij vorig jaar hield in de Nieuwe Kerk, zo vertelde zij in het dagblad Trouw. Haar ouders verloren in de oorlog bijna hun hele familie. "We doen elkaar vreselijk leed aan, ik wil de gevolgen en trauma's laten zien. Kijk naar de vluchtelingenstroom nu en naar al die kinderen die meegesleurd worden. Wat gaat er met hen gebeuren, hoe moeten zij verder?"


Om die reden spreekt De Jonge - auteur, kunstenares en ook bekend als 'de vrouw van Freek' - zondag ook tijdens de Leidse herdenking van de Jodenvervolging. "We willen altijd verhalen van binnenuit laten horen", zegt Ad Alblas, voorzitter van het beraad dat deze bijeenkomst organiseert. "Hella de Jonge en de andere spreker, Leo Levie, zijn na de oorlog geboren. Maar van hun ouders of andere familieleden hebben zij alles meegekregen."


Alert blijven
Alblas heeft de indruk dat de belangstelling voor de herdenking eerder toeneemt dan vermindert. De ernst van de Jodenvervolging en de angst voor de terugkeer ervan spelen daarbij een rol, denkt hij. "Het gaat niet alleen om het gedenken van de slachtoffers, maar ook om het voorkomen van een herhaling. Destijds werd gedacht dat zoiets als de Jodenvervolging nooit weer zou gebeuren", zegt Alblas. Toch zijn er weer verontrustende voorvallen. "Ook toen begon het met ogenschijnlijk onbenullige zaken. We moeten alert blijven, en vastberaden."


Niet voor niets is het thema van de bijeenkomst 'Blijvend gedenken'. "En we schakelen bewust de jeugd in", vertelt Alblas. Het beraad verzorgt lessen op basis- en  middelbare scholen en nodigt leerlingen uit voor de herdenking. Kinderen noemen daar de namen van veelal leeftijdsgenoten die uit het Joodse weeshuis zijn weggevoerd. Daar hoort ook een ritueel bij. Zo werd vorig jaar prikkeldraad veranderd in een slinger van bloemen.


Goede dingen
De herdenking komt voort uit kerken in Leiden en de regio. Maar het is geen kerkdienst, benadrukt Alblas. Bijzonder vindt hij dat Barry Mehler een stukje Joodse liturgie zingt. Ook de hogepriesterlijke zegen staat op het programma. Blokfluitiste Liesbeth Boertien brengt onder meer het muziekstuk 'Engels nachtegaaltje' ten gehore. Dat heeft iets vrolijks, vindt Alblas, maar misstaat toch niet bij de herdenking van de vervolging. "Joden brengen vaak naar voren dat er ook lichtpuntjes waren in die tijd. Veel mensen hebben in hun laatste uren goede dingen beleefd en houvast gehad aan hun geloof."


De Hooglandse Kerk gaat om 18.30 uur open, om 19:00 uur begint de herdenking. Na afloop kunnen de aanwezigen elkaar ontmoeten in de Tuinzaal van de kerk.