Helmus Wildeman vertelt vol vuur over zijn ontdekking van Max Liebermann en zijn betekenis voor Noordwijk: "Hij is jammer genoeg door de loop van de geschiedenis in de vergetelheid geraakt. Hij verdient echter een plaats tussen de beroemdheden van Noordwijk" (Foto: Jos Westgeest).

Noordwijkse stichting wil Max Liebermann in ere herstellen
Laatste update: 19 mei 2017 om 13:11

NOORDWIJK - Noordwijk zal haar naam als cultuurbadplaats vanaf volgend jaar nog meer eer aandoen met de aanleg van een wandelroute langs schilderijen. En wel van de Duitse kunstschilder Max Liebermann (1847-1935), die in de periode 1905-1913 regelmatig in Noordwijk verbleef en hier meer dan 127 olieverfschilderijen maakte. Liebermann is één van grootste Duitse impressionisten, die meer dan 1200 schilderijen heeft gemaakt.

Dat hij vele zomers in Noordwijk verbleef en ook Noordwijkse onderwerpen schilderde, daar kwam plaatsgenoot Helmus Wildeman achter toen hij in 2013 in Leipzig het Museum der Bildende Künste bezocht: "Hier betrad ik de Max Liebermann Saal en waande ik mij in Noordwijk. Ik wist niet dat deze kunstschilder zoveel met Noordwijk had. En met het oog op de viering van Noordwijk 150 jaar badplaats spoorde deze ontdekking mij aan hier iets mee te doen."

"Na deze kennismaking ben ik mij uiteraard eerst in de man gaan verdiepen. En uiteraard in wat hij met Noordwijk zou hebben", legt Wildeman uit, terwijl hij bij hem thuis allerlei boeken over Liebermann uitspreidt. "Max Liebermann was in tegenstelling tot vele andere kunstenaars een zeer bemiddeld man. Als zoon van een Joods-Duitse groot-industrieel in textiel werd hij weliswaar vanwege zijn kunsthart als een buitenbeentje beschouwd binnen de zakenfamilie. Maar werd hem wel de gelegenheid geboden zich door studie en met reizen als kunstschilder te ontwikkelen."


"Lieberman ontpopte zich als een realistisch naturalistisch schilder,  wat hem in het toenmalige Duitsland nogal wat tegenstand opleverde", vevolgt Wildeman. "Hij schilderde alledaagse dingen, zoals vrouwen die ganzen plukken of groenten wassen. Dat schilderde men niet, vonden de critici. Hij verzette zijn bakens toen hij bewondering kreeg voor schilders als Rembrandt en Frans Hals. Hij reisde veel naar Nederland, wat zijn tweede Heimat werd. Hij ontmoette ook bekende Nederlandse impressionisten als Isaac en Joseph Israëls en Jan Veth. Tijdens zijn verblijf in Nederland liet hij zich inspireren door de weidse landschappen, zee en strand. En ontstond zijn impressionistische stijl."


Wildeman vervolgt: "Hoewel Liebermann al in zijn jeugd kennis maakte met Nederland, kwam hij tussen 1905 en 1913 elk jaar naar Nederland en verbleef hij naast Scheveningen en Laren zeker tweemaal per jaar in Noordwijk, en wel in Villa Elizabeth. Zijn gezin was er niet altijd bij, dus zo kon hij enorm veel schilderijen produceren in Noordwijk, 127 in totaal. Dat hij Noordwijk in die tijd gekend en populair was bleek wel uit de fakkeloptocht die in 1907 werd gehouden ter ere van zijn 60ste verjaardag. Het Noordwijkse postkantoor ontplofte ook bijna door de post die uit alle hoeken van de wereld voor hem kwam. Het is spijtig dat hij door de beide Wereldoorlogen als Duitser in Nederland in de vergetelheid is geraakt."


Stichting
De ontdekking door Wildeman dat Liebermann een belangrijke relatie met Noordwijk had, was de aanleiding tot de oprichting van de Stichting Max Liebermann Noordwijk, die zich afgelopen woensdag presenteerde in Museum Noordwijk. Wildeman: "We kwamen al snel tot de conclusie dat een voor de hand liggende expositie van het werk Liebermann een utopie is. Zijn werken zijn over heel Duitsland verspreid over musea en particulieren. In Nederland zijn zelfs maar vijf van zijn werken te vinden. Bovendien vergt dit jaren van lobby en voorbereiding. Over de kosten nog maar niet te spreken.

Zo is het idee ontstaan om in Noordwijk een wandelroute uit te zetten langs plekken in Noordwijk waar Liebermann heeft geschilderd. Wij hebben 23 schilderijen op het oog, waarvan hoogwaardig fotomateriaal wordt gemaakt, dat wordt bevestigd op panelen. Hiervoor hebben wij het specialistische Buro Kloeg in de hand genomen. De wandelaar komt dan op markante plekken oog in oog te staan met het Noordwijk van nu en de tijd van Liebermann. Zoals de Voorstraat, Lindenplein, Nicolaas Barnhoornweg, Huis ter Duin en uiteraard strand en duin."


Vistekaartje
Volgens Marjolijn van der Jagt,  eveneens lid van het stichtingsbestuur, wordt de wandeling een fantastisch visitekaartje voor Noordwijk : "Liebermann is enorm populair in Duitsland en zal met deze wandelroute extra aandacht vestigen op Noordwijk. Het is de bedoeling om de wandelroute op 1 april 2018 klaar te hebben. Wij hebben hiervoor een begroting gemaakt van € 65.000. Elk paneel kan worden geadopteerd voor € 2.500. Inmiddels hebben zich hiervoor al zes gegadigden gemeld. De Gemeente Noordwijk heeft ons een startsubsidie gegeven van € 8.000."


Wildeman voegt hieraan toe: "Max Liebermann zal volgend jaar ook veel aandacht krijgen in andere musea.  Zo zal het Haags Gemeentemuseum een expositie hebben over Duitse impressionisten, waaronder Liebermann. En zal het Frans Halsmuseum in Haarlem een tentoonstelling hebben over de invloed van Frans Hals op  impressionisten. De najaarslezing in de Oude Jeroenskerk zal dit jaar Max Liebermann als onderwerp hebben,  als inleiding op de opening van de wandelroute volgend jaar."